Μεγάλη Εβδομάδα, Εβδομάδα των Παθών, ίσως η πιο σημαντική της Ορθόδοξης πίστης μας. Όσα χρόνια και να περάσουν, όσο και αν έχουμε απομακρυνθεί από τα θρησκευτικά ήθη και έθιμα μας, δεν μπορεί να μην μας αγγίζουν αυτές οι μέρες, δεν μπορεί να μην νιώσουμε την ανάγκη να συμμετάσχουμε έστω με ένα κεράκι.
Μεγάλη Τρίτη και στις εκκλησίες
μας ακούγεται το περίφημο τροπάριο της Κασσιανής, ένα έργο απαράμιλλης λυρικής αρτιότητας,
μια δημιουργία γυναίκας ποιήτριας που «μιλά» στις καρδιές όλων των πιστών εδώ
και αιώνες. Ποια ήταν όμως η Κασσιανή; Η Κασσιανή γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη περίπου το 810 μ. Χ. από γονείς με αρχοντικό και αριστοκρατικό όνομα κι έζησε στα χρόνια του Λέοντος του Σοφού (Η΄–Θ΄ αιώνα). Αν και δεν έχουμε καμιά αυθεντική πηγή για το βίο της, από τα σωζόμενα έργα της αντιλαμβανόμαστε πως έλαβε, μια πλατιά και βαθιά παιδεία. Το όνομά της είναι συνδεδεμένο με αριστουργηματικά τροπάρια της Εκκλησίας μας, στα οποία οι ερευνητές τη βρίσκουν άλλοτε ως «Κασσιανή», άλλοτε ως «Εικασία» (ή «Ικασία») κι άλλοτε ως «Κασσία».
Η έλλειψη αυθεντικής ιστορικής πηγής για το βίο της Κασσιανής, άφησε ανεξέλεγκτη τη φαντασία διαφόρων βυζαντινών χρονογράφων, μια ιστορία που διασώθηκε (;) είναι η παρακάτω:
Όταν ο Θεόφιλος ήρθε σε ώρα γάμου, η μητριά του Ευφροσύνη μάζεψε στ’ ανάκτορα του Βυζαντίου τις ωραιότερες κόρες των αρχοντικών οικογενειών της Βασιλεύουσας για να διαλέξει ο γιος της ποια θα πάρει γυναίκα και βασίλισσα. Κρατώντας ένα χρυσό μήλο στα χέρια του ο Θεόφιλος, στάθηκε μπρος στην ωραιότατη μα και σεμνότατη Κασσιανή, θαμπωμένος απ’ την απερίγραπτη ομορφιά της. Και, ίσως για να διαπιστώσει αν και το πνεύμα της ωραίας κόρης ήταν όμοιο με την εξωτερική ομορφιά της, τη ρώτησε: «Ὡς ἆρα διὰ γυναικὸς ἐῤῥυη τὰ φαῦλα; (=Ποια είναι η γνώμη σου; Από τη γυναίκα δεν είναι που προέρχονται όλα τα κακά στον κόσμο;)» –εννοώντας, πως όλα τα κακά που βρήκαν τον άνθρωπο και το όλο το ανθρώπινο γένος πηγάζουν από τη γυναίκα· δηλαδή από την Εύα.
Η Κασσιανή επέλεξε τότε να πραγματοποιήσει την παλιά παιδική της επιθυμία να μονάσει. Χτίζει ένα δικό της μοναστήρι, το «Ἰκάσιον» ή το μοναστήρι «τῆς Εἰκασίας», όπου έμεινε μέχρι το τέλος της ζωής της το 865 μ. Χ.
Ο θρύλος αναφέρει και μια αποτυχημένη προσπάθεια του Θεοφίλου να επισκεφθεί την Κασσιανή στο μοναστήρι της. Την ώρα, όμως, που ακούστηκαν τα ποδοβολητά από τ’ άλογα της βασιλικής συνοδείας, η Κασσιανή –που έγραφε ’κείνη την ώρα ένα λυρικό ποίημα για την πόρνη του Ευαγγελίου, η οποία άλειψε το Χριστό με τα μύρα της ευωδίας και τα δάκρυα της μετανοίας– αφήνει το κελί της και κρύβεται προκειμένου να μη τη δει ο Θεόφιλος.
«Ἁμαρτιῶν μου τὰ πλήθη
καὶ κριμάτων Σου ἀβύσσους,
τίς ἐξιχνιάσει, ψυχοσῶστα Σωτήρ μου;
Μή με τὴν σὴν δούλην παρίδῃς,
ὁ ἀμέτρητον ἔχων τὸ ἔλεος».
Ήταν λοιπόν η Κασσιανή μια ταλαντούχα ποιήτρια, μια γυναίκα που αφιέρωσε τη ζωή της στην εξύμνηση του Θεού και μια γυναίκα όμως που διεκδίκησε την αξία του φύλου της.
Καλή Ανάσταση να έχουμε!
Το Τροπάριο της Κασσιανής
|
Κύριε, ἡ ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις περιπεσοῦσα γυνή, |
Κύριε, η γυναίκα που έπεσε σε πολλές αμαρτίες, |
|
τὴν σὴν αἰσθομένη θεότητα, μυροφόρου ἀναλαβοῦσα τάξιν, |
σαν ένοιωσε τη θεότητά σου, γίνηκε μυροφόρα |
|
ὀδυρομένη, μύρα σοι, πρὸ τοῦ ἐνταφιασμοῦ κομίζει. |
και σε άλειψε με μυρουδικά πριν από τον ενταφιασμό σου |
|
Οἴμοι! λέγουσα, ὅτι νύξ μοι ὑπάρχει, οἶστρος ἀκολασίας, |
κι έλεγε οδυρόμενη: Αλλοίμονο σε μένα, γιατί μέσα μου είναι νύχτα
κατασκότεινη |
|
ζοφώδης τε καὶ ἀσέληνος ἔρως τῆς ἁμαρτίας. |
και δίχως φεγγάρι, η μανία της ασωτείας κι ο έρωτας της αμαρτίας. |
|
Δέξαι μου τὰς πηγὰς τῶν δακρύων, |
Δέξου από μένα τις πηγές των δακρύων, |
|
ὁ νεφέλαις διεξάγων τῆς θαλάσσης τὸ ὕδωρ· |
εσύ που μεταλλάζεις με τα σύννεφα το νερό της θάλασσας. |
|
κάμφθητί μοι πρὸς τοὺς στεναγμοὺς τῆς καρδίας, |
Λύγισε στ' αναστενάγματα της καρδιάς μου, |
|
ὁ κλίνας τοὺς οὐρανοὺς τῇ ἀφάτῳ σου κενώσει. |
εσύ που έγειρες τον ουρανό και κατέβηκες στη γης. |
|
Καταφιλήσω τοὺς ἀχράντους σου πόδας, |
Θα καταφιλήσω τα άχραντα ποδάρια σου, |
|
ἀποσμήξω τούτους δὲ πάλιν τοῖς τῆς κεφαλῆς μου βοστρύχοις· |
και θα τα σφουγγίσω πάλι με τα πλοκάμια της κεφαλής μου· |
|
ὧν ἐν τῷ παραδείσῳ Εὔα τὸ δειλινόν, |
αυτά τα ποδάρια, που σαν η Εύα κατά το δειλινό, |
|
κρότον τοῖς ὠσὶν ἠχηθεῖσα, τῷ φόβῳ ἐκρύβη. |
τ' άκουσε να περπατάνε, από το φόβο της κρύφτηκε. |
|
Ἁμαρτιῶν μου τὰ πλήθη καὶ κριμάτων σου ἀβύσσους |
Των αμαρτιών μου τα πλήθη και των κριμάτων σου την άβυσσο, |
|
τίς ἐξιχνιάσει, ψυχοσῶστα Σωτήρ μου; |
ποιος μπορεί να τα εξιχνιάση, ψυχοσώστη Σωτήρα μου; |
|
Μή με τὴν σὴν δούλην παρίδῃς, ὁ ἀμέτρητον ἔχων τὸ ἔλεος. |
Μην καταφρονέσης τη δούλη σου, εσύ που έχεις τ' αμέτρητο έλεος |
|
(Μεταγραφή: Φώτης Κόντογλου) |
ΠΗΓΕΣ :
3)
http://www.saint.gr/5/texts.aspx
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου